Veel jongeren tussen 11 en 14 jaar drinken al. Daardoor ontstaat het risico dat ze in hun latere jeugd of als volwassene problemen krijgen die met alcoholgebruik te maken hebben. Ook drinken onze jongeren veel en vaak, vergeleken bij eerdere generaties én vergeleken met jongeren in andere Europese landen. Een kwart van de Nederlandse jongeren drinkt per maand tien of meer glazen. Daarmee ‘scoort’ ons land het hoogst in Europa, aldus Van der Vorst.
De rol van ouders bij drankgebruik is van groot belang. Het zijn meestal de ouders die de alcohol bij hun kinderen introduceren. Dat doen ze vanuit de gedachte dat ze daarmee het alcoholgebruik van hun kinderen onder controle kunnen houden. Ter Horst heeft onderzocht of deze aanname klopt. Het antwoord is negatief. Het blijkt juist dat regels stellen door ouders een matigende invloed heeft op het alcoholgebruik. Hoe strenger beide ouders zijn, des te minder wordt er gedronken. Ook ouders die vertrouwen hebben in het drinkgedrag van hun kinderen, zorgen althans voor de kortere termijn voor minder drinken. Veel erover praten heeft veel minder of misschien zelfs een tegengesteld effect. Wellicht zetten ouders hun kinderen hierdoor juist op het spoor van drinken. Het kan ook zijn dat ouders er juist over praten vanwege het drinken dat hun kind al doet.
Het stellen van regels hangt samen met het daadwerkelijk drinken van kinderen. Er gaat in het gezin een sterk preventieve werking uit van regels voor zowel jongere als oudere kinderen die nog niet eerder hebben gedronken. Strenge regels handhaven, stelt de kans dat een kind gaat drinken, een tijdje uit.
Als ouders meer toezicht houden, gaan hun kinderen minder drinken. Andersom is het zo dat als kinderen meer gaan drinken, de ouders daar minder toezicht op houden. Hoe de relatie tussen ouders en kind ook is, dat maakt niet uit voor de manier waarop het kind op toezicht van zijn ouders reageert.
Ouders zwakken hun opstelling wat af als hun kinderen eenmaal drinken. Misschien worden ze minder streng als ze zien dat hun regels het drinken niet hebben kunnen voorkomen. Streng optreden is dan heel onplezierig. Ouders die zelf flink drinken en minder zwaar tillen aan het drinken door hun kinderen, stellen sowieso minder stevige regels. Als ouders behoorlijk drinken – vooral vaders – stimuleert dat het drinken van hun kinderen.
Blijkens het onderzoek hebben ouders niet altijd even goed inzicht in het drinken van hun kinderen. De kinderen zijn beter op de hoogte van het drankgebruik van hun ouders, maar herkennen niet goed of het dan om zwaar drinken gaat.
Ouders weten lang niet altijd dát hun kinderen drinken. Ze weten het vaak wel als hun kinderen niet drinken, maar weten het niet wanneer hun kinderen dat wél doen Als ouders dat wel weten, weten ze niet hoeveel dat dan is. Ze onderschatten het. Als ouders het drinken van hun kind niet goed op het netvlies hebben, kan dat komen doordat zij niet zulke strenge regels stellen. Minder strenge regels vereisen ook minder stevige controle. Hoe exacter de kennis van de ouders is, des te succesvoller hun strijd tegen het alcoholgebruik van hun kinderen.
Hoe meer de kinderen thuis drinken, des te meer er in latere jaren thuis en buitenshuis wordt gedronken. Voor jongens geldt dat thuis drinken ertoe leidt dat ze op 15-jarige leeftijd ook buitenshuis gaan drinken. Als jongeren eenmaal thuis beginnen met drinken, gaan ze alleen maar meer drinken, ongeacht de context of met wie.
Jongere kinderen kun je onderscheiden in geheelonthouders, lichte drinkers, stijgers en zware drinkers. Bij de oudere jongeren komt er een categorie bij: stabiele drinkers, 5 à 6 glazen per week. Jongens lopen een verhoogd risico om tot de stijgers, de stabiele en de zware drinkers te gaan behoren. Meisjes, vallen eerder in de categorieën geheelonthouderschap of licht drinken. Jongeren met een vader of beste vriend die (veel) drinkt en met ouders die minder streng zijn hebben ook een verhoogd risico om tot ‘grootgebruikers’ te gaan horen. Jongeren met ouders die aanvankelijk streng zijn vallen eerder in de groep van geheelonthouders of lichte drinkers.
