Persverklaring voorzitter stuurgroep Jeugd en Alcohol, dr. G.O. van Veldhuizen (burgemeester Hoorn)

Het aantal kinderen dat met alcoholproblemen in het Westfriesgasthuis is beland, is de afgelopen vier jaar met 1.100 procent (!) gestegen. We weten dat overmatig gebruik van alcohol leidt tot onomkeerbare schade aan de hersenen. Dat kan wel twee schoolniveau’s schelen.

Daarnaast kampen West-Friese jongeren, meer dan gemiddeld, met psychische problemen. Een verontrustend aantal gevallen van zelfmoord(pogingen) de laatste jaren bleek een relatie te hebben met het gebruik van alcohol en drugs.

We wisten al dat er een relatie is tussen alcohol en geweld. Nu weten we dat het nog erger is dan we vermoedden. Uit de registratie die de politie vanaf april dit jaar bijhoudt, weten we nu dat circa 90 procent van het uitgaansgeweld samenhangt met het gebruik van alcohol/en of drugs.

Over al deze ontwikkelingen maken de burgemeesters van West-Friesland zich grote zorgen. En wij niet alleen. Ook de West-Friese bevolking. De West-Friezen vinden het alcoholprobleem - na werkgelegenheid - het grootste probleem in West-Friesland, zo bleek in mei van dit jaar.

Afspraken Binnenlandse Zaken
Eind vorig jaar hebben we als West-Friese gemeenten afspraken gemaakt met de minister van Binnenlandse Zaken. Afspraken over het terugdringen van alcoholgebruik bij jongeren en afspraken over het terugdringen van overlast door alcoholgebruik.
Daarvoor werd het project Jeugd en Alcohol opgezet en werd samenwerking gezocht én gevonden met GGD, GGZ, Brijder Verslavingszorg, Westfriesgasthuis, politie en openbaar ministerie.

In gesprek met jongeren en ouders
En we zijn als West-Friese burgemeesters in al onze gemeenten in gesprek gegaan met jongeren en ouders. Van jongeren hoorden we:
- dat alcohol wordt geassocieerd met gezelligheid
- dat ze de drank in de kroeg te duur vinden
- dat ze zelf niet vinden dat ze te veel drinken (dat doen anderen)
- en dat ze thuis hun eerste drankjes drinken.

Ouders gaven aan dat:
- ze liever hebben dat hun kinderen thuis drinken dan elders
- dat ze het hun kinderen niet kunnen of willen verbieden
- dat ze meer willen weten over de effecten van alcohol voor de gezondheid van hun kinderen
- en dat ze hulp nodig hebben bij het overtuigen van hun kinderen.

Voorlichting en bewustwording
Voorlichting en bewustwording is en wordt dus een ongelooflijk belangrijk onderdeel van ons werk. Daar zijn we dit voorjaar al actief mee aan de slag gegaan. Zo zijn er met honderd basisscholen convenanten afgesloten waarmee alle leerlingen van de groepen 7 en 8 voorlichting krijgen over wat alcohol met je hersenen doet. Belangrijk onderdeel van die lessen is ook dat leerlingen zelf hun ouders voorlichten.
Voor de middelbare scholen volgen binnenkort soortgelijke afspraken over digitale lessen over alcohol en drugs voor alle tweedeklassers.

Leren signaleren
Verder worden op dit moment de eerste trainers opgeleid om de komende vier jaar 1.200 (!) professionals in scholen, gezondheidscentra etc. te leren hoe zij psychische problemen en problemen met alcohol en drugs bij jongeren kunnen signaleren. Dat is belangrijk als u bedenkt dat 1 op de 6 jongeren in West-Friesland wel eens aan zelfdoding denkt.

Reguleren verkrijgbaarheid
Daarnaast zetten we actief in op het reguleren van de verkrijgbaarheid en het bezit van alcohol. En ja, dan hebben we het over regels en de controle op het naleven van die regels.

Hokken en keten
We hebben geïnventariseerd waar de hokken en keten zitten. Op dit moment kennen we in West-Friesland nog geen commerciële keten en dat willen we zo houden.
Met de eigenaren van buurtketen (veelal ouders) gaan we om te beginnen in gesprek. Om ze te wijzen op verantwoordelijkheden en risico’s (Hoe zit het met de aansprakelijkheid als er in jouw achtertuin een jongere in coma raakt?). Maar we denken ook dat hier met voorlichting over de gezondheidsrisico’s nog een wereld valt te winnen. Wij kunnen ons ook voorstellen dat deze ouders een signalerende rol kunnen vervullen als zij zien dat het met vrienden van hun kinderen niet goed gaat.

Sportkantines en club- en buurthuizen
In sportkantines en club- en buurthuizen valt het nodige te winnen als het gaat om uniforme regels en het handhaven ervan. Ook met hen gaan we in gesprek over hun bijdrage aan het verminderen van alcoholgebruik onder jongeren. En dat moet serieus en kan niet vrijblijvend zijn. We zullen bestaande regels gaan toepassen en meer en beter dan nu gaan controleren of ze worden nageleefd. Wij rekenen hier ook op de landelijke overheid, die bezig is met een nieuwe Drank en Horecawet.

Horeca
En dan ten slotte de horeca. Met hen willen we verder op het pad van goed gastheerschap. Ook kan de horeca kan een belangrijke rol spelen in het signaleren van problemen en het opzetten van een meldpunt voor alcohol en drugsgebruik.

Door het vervroegen van het uitgaansleven, met vroegere tijden waarop geen nieuwe gasten meer mogen binnenkomen, willen we het tevoren thuis of op straat indrinken van jongeren verminderen. Maar willen we ook voorkomen dat onze jongeren drugs nodig hebben om het uitgaan een nacht lang vol te houden.

Internetpeiling
We hebben de West-Friese bevolking, representatief vertegenwoordigd in het West-Fries burgerpanel, gevraagd hoe de West-Friezen denken over uitgaanstijden: 1.100 mensen hebben onze vragenlijst ingevuld. En dan blijkt dat men ook in West-Friesland te vinden is voor vroeger uitgaan:
- driekwart van de ondervraagden vindt dat de uitgaansgelegenheden in het weekeinde om uiterlijk 02.00 uur dicht moeten zijn
- meer dan de helft vindt dat uitgaansgelegenheden na 12 uur ’s nachts geen nieuwe bezoekers meer moeten toelaten.
- en driekwart van de ondervraagden zou het niet erg vinden om, als iedereen eerder uit gaat, ook eerder uit te gaan.

Toegangs- en sluitingstijden
Wij stellen de gemeentebesturen van West-Friesland dan ook voor om regionaal
te regelen dat:
- om 00.00 uur ’s nachts de terrassen dicht gaan
- dat er vanaf 00.00 uur ’s nachts geen nieuwe bezoekers meer worden binnen gelaten
- en dat om 02.00 uur de cafe’s en uitgaanscentra dicht gaan.

Er kan alleen een uitzondering op die regels worden gemaakt als uitgaansgelegenheden aan een aantal voorwaarden voldoen. Te denken valt dan aan huisregels, een deurbeleid met portiers, een blaastest, een afkoelingsperiode (licht aan, muziek stopt) en toezicht op het verstrekken van alcohol aan jongeren (bijvoorbeeld polsbandjes en identiteitscontrole). Daarover willen we met de horeca verder in gesprek.

Meer controle
Dit alles betekent ook dat er meer mensen bij moeten komen die ook toezicht gaan houden op de naleving van de regels. Daar moet absoluut menskracht en dus geld in worden gestoken.

Mystery guests
In dit verband kunnen wij ons ook goed voorstellen dat bedrijfsleven (detailhandel en horeca) en verenigingsleven (sportclubs, buurthuizen, jongerencentra) etc. in het kader van hun zorg over het gebruik van alcohol onder de 16 met mystery guests willen werken. Wij zien toekomst in samenwerkingsverbanden  tussen scholen en bedrijfsleven/verenigingsleven over het inzetten van scholieren als mystery guests.

Landelijk strafbaar stellen bezit alcohol beneden de 16
We kunnen als gemeenten veel zelf doen en we gaan ook veel zelf doen. Maar voor een aantal zaken hebben we de landelijke overheid nodig.
Eén van die zaken is het strafbaar stellen van jongeren onder de 16 jaar voor het bezit van alcohol. Veel ondernemers ervaren het terecht als onbillijk dat alleen zij strafbaar worden gesteld voor verkoop van alcohol aan jongeren. Hier moet sprake zijn van een gedeelde verantwoordelijkheid.

Met het strafbaar stellen van jongeren beneden de 16 die alcohol bezitten, gaat bovendien zowel naar jongeren als hun ouders ook een duidelijk signaal uit. Alcohol op jonge leeftijd is gevaarlijk. Wetenschappelijk onderzoek heeft al uitgewezen dat verbieden wel degelijk helpt. In de eerste plaats door ouders, maar als zo’n ouderlijk verbod ook een overheidsteuntje in de rug kan krijgen, dan helpt dat.

Samengevat
Samenvattend een greep uit de belangrijkste actiepunten:
- werken aan voorlichting en bewustwording van de risico’s bij ouders en jongeren
- in gesprek met alle aanbieders van alcohol over hun rol en verantwoordelijkheden: supermarkten, slijterijen, sportclubs, club- en buurthuizen en horeca
- uniforme regels voor de hele regio en meer controle op de naleving
- vervroegen van de uitgaanstijden: na middernacht geen nieuwe bezoekers meer en om 02.00 dicht. Uitzonderingen hierop moeten aan extra voorwaarden voldoen
- landelijk strafbaar stellen van bezit van alcohol voor personen beneden de 16.

Langjarige inspanning
We staan aan het begin van een periode waarin we langdurig – vele, vele, misschien wel tientallen jaren – moeten werken aan het geven van voorlichting over de risico’s en het beperken van het aanbod. Dat zal ongelooflijk veel inspanning en doorzettingsvermogen vragen. Maar onze jeugd, onze toekomst,  is die inspanning waard. We spreken over een ongekend breed pakket aan mogelijke maatregelen en acties, maar alleen door zo breed in te zetten kunnen er echte vorderingen worden gemaakt, is onze overtuiging.